🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:26:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्वलितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्वलिताज्वलितारौज्वलितारः
द्वितीयाज्वलितारम्ज्वलितारौज्वलितॄन्
तृतीयाज्वलित्राज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभिः
चतुर्थीज्वलित्रेज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभ्यः
पञ्चमीज्वलितुःज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभ्यः
षष्ठीज्वलितुःज्वलित्रोःज्वलितॄणाम्
सप्तमीज्वलितरिज्वलित्रोःज्वलितृषु
सम्बोधनहे ज्वलितःहे ज्वलितारौहे ज्वलितारः

अर्थ: —
English: shining, NṛsUp. i, 2, 4, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ज्वलितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्वलितृज्वलितृणीज्वलितॄणि
द्वितीयाज्वलितृज्वलितृणीज्वलितॄणि
तृतीयाज्वलितृणा / ज्वलित्राज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभिः
चतुर्थीज्वलितृणे / ज्वलित्रेज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभ्यः
पञ्चमीज्वलितृणः / ज्वलितुःज्वलितृभ्याम्ज्वलितृभ्यः
षष्ठीज्वलितृणः / ज्वलितुःज्वलितृणोः / ज्वलित्रोःज्वलितॄणाम्
सप्तमीज्वलितृणि / ज्वलितरिज्वलितृणोः / ज्वलित्रोःज्वलितृषु
सम्बोधनहे ज्वलितृ / हे ज्वलितःहे ज्वलितृणीहे ज्वलितॄणि

अर्थ: —
English: shining, NṛsUp. i, 2, 4, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬