🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:04:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तक्ष्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातक्ष्यःतक्ष्यौतक्ष्याः
द्वितीयातक्ष्यम्तक्ष्यौतक्ष्यान्
तृतीयातक्ष्येणतक्ष्याभ्याम्तक्ष्यैः
चतुर्थीतक्ष्यायतक्ष्याभ्याम्तक्ष्येभ्यः
पञ्चमीतक्ष्यात् / तक्ष्याद्तक्ष्याभ्याम्तक्ष्येभ्यः
षष्ठीतक्ष्यस्यतक्ष्ययोःतक्ष्याणाम्
सप्तमीतक्ष्येतक्ष्ययोःतक्ष्येषु
सम्बोधनहे तक्ष्यहे तक्ष्यौहे तक्ष्याः

अर्थ: —
English: to be formed, RV. viii, 102, 8.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तक्ष्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातक्ष्यम्तक्ष्येतक्ष्याणि
द्वितीयातक्ष्यम्तक्ष्येतक्ष्याणि
तृतीयातक्ष्येणतक्ष्याभ्याम्तक्ष्यैः
चतुर्थीतक्ष्यायतक्ष्याभ्याम्तक्ष्येभ्यः
पञ्चमीतक्ष्यात् / तक्ष्याद्तक्ष्याभ्याम्तक्ष्येभ्यः
षष्ठीतक्ष्यस्यतक्ष्ययोःतक्ष्याणाम्
सप्तमीतक्ष्येतक्ष्ययोःतक्ष्येषु
सम्बोधनहे तक्ष्यहे तक्ष्येहे तक्ष्याणि

अर्थ: —
English: to be formed, RV. viii, 102, 8.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें