🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:41:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तदन्न (पुंलिङ्ग)

तद् (वह) + अन्न (वा " सूर्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातदन्नःतदन्नौतदन्नाः
द्वितीयातदन्नम्तदन्नौतदन्नान्
तृतीयातदन्नेनतदन्नाभ्याम्तदन्नैः
चतुर्थीतदन्नायतदन्नाभ्याम्तदन्नेभ्यः
पञ्चमीतदन्नात् / तदन्नाद्तदन्नाभ्याम्तदन्नेभ्यः
षष्ठीतदन्नस्यतदन्नयोःतदन्नानाम्
सप्तमीतदन्नेतदन्नयोःतदन्नेषु
सम्बोधनहे तदन्नहे तदन्नौहे तदन्नाः

अर्थ: तद् (वह) + अन्न (वा " सूर्य)
English: (त॑द्-) accustomed to that food, RV. viii, 47, 16

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तदन्न (नपुंसकलिङ्ग)

तद् (वह) + अन्न (वा " सामान्यतः भोजन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातदन्नम्तदन्नेतदन्नानि
द्वितीयातदन्नम्तदन्नेतदन्नानि
तृतीयातदन्नेनतदन्नाभ्याम्तदन्नैः
चतुर्थीतदन्नायतदन्नाभ्याम्तदन्नेभ्यः
पञ्चमीतदन्नात् / तदन्नाद्तदन्नाभ्याम्तदन्नेभ्यः
षष्ठीतदन्नस्यतदन्नयोःतदन्नानाम्
सप्तमीतदन्नेतदन्नयोःतदन्नेषु
सम्बोधनहे तदन्नहे तदन्नेहे तदन्नानि

अर्थ: तद् (वह) + अन्न (वा " सामान्यतः भोजन)
English: (त॑द्-) accustomed to that food, RV. viii, 47, 16

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें