🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:03:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तद्धन (पुंलिङ्ग)

कंजूस, दरिद्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातद्धनःतद्धनौतद्धनाः
द्वितीयातद्धनम्तद्धनौतद्धनान्
तृतीयातद्धनेनतद्धनाभ्याम्तद्धनैः
चतुर्थीतद्धनायतद्धनाभ्याम्तद्धनेभ्यः
पञ्चमीतद्धनात् / तद्धनाद्तद्धनाभ्याम्तद्धनेभ्यः
षष्ठीतद्धनस्यतद्धनयोःतद्धनानाम्
सप्तमीतद्धनेतद्धनयोःतद्धनेषु
सम्बोधनहे तद्धनहे तद्धनौहे तद्धनाः

अर्थ: कंजूस, दरिद्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तद्धन (नपुंसकलिङ्ग)

कंजूस, दरिद्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातद्धनम्तद्धनेतद्धनानि
द्वितीयातद्धनम्तद्धनेतद्धनानि
तृतीयातद्धनेनतद्धनाभ्याम्तद्धनैः
चतुर्थीतद्धनायतद्धनाभ्याम्तद्धनेभ्यः
पञ्चमीतद्धनात् / तद्धनाद्तद्धनाभ्याम्तद्धनेभ्यः
षष्ठीतद्धनस्यतद्धनयोःतद्धनानाम्
सप्तमीतद्धनेतद्धनयोःतद्धनेषु
सम्बोधनहे तद्धनहे तद्धनेहे तद्धनानि

अर्थ: कंजूस, दरिद्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें