🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:41:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तनुमत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातनुमान्तनुमन्तौतनुमन्तः
द्वितीयातनुमन्तम्तनुमन्तौतनुमतः
तृतीयातनुमतातनुमद्भ्याम्तनुमद्भिः
चतुर्थीतनुमतेतनुमद्भ्याम्तनुमद्भ्यः
पञ्चमीतनुमतःतनुमद्भ्याम्तनुमद्भ्यः
षष्ठीतनुमतःतनुमतोःतनुमताम्
सप्तमीतनुमतितनुमतोःतनुमत्सु
सम्बोधनहे तनुमन्हे तनुमन्तौहे तनुमन्तः

अर्थ: —
English: embodied, Kāvyâd. iii, 59.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तनुमत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातनुमत् / तनुमद्तनुमतीतनुमन्ति
द्वितीयातनुमत् / तनुमद्तनुमतीतनुमन्ति
तृतीयातनुमतातनुमद्भ्याम्तनुमद्भिः
चतुर्थीतनुमतेतनुमद्भ्याम्तनुमद्भ्यः
पञ्चमीतनुमतःतनुमद्भ्याम्तनुमद्भ्यः
षष्ठीतनुमतःतनुमतोःतनुमताम्
सप्तमीतनुमतितनुमतोःतनुमत्सु
सम्बोधनहे तनुमत् / हे तनुमद्हे तनुमतीहे तनुमन्ति

अर्थ: —
English: embodied, Kāvyâd. iii, 59.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें