🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:33:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तप्तायनी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातप्तायनीतप्तायन्यौतप्तायन्यः
द्वितीयातप्तायनीम्तप्तायन्यौतप्तायनीः
तृतीयातप्तायन्यातप्तायनीभ्याम्तप्तायनीभिः
चतुर्थीतप्तायन्यैतप्तायनीभ्याम्तप्तायनीभ्यः
पञ्चमीतप्तायन्याःतप्तायनीभ्याम्तप्तायनीभ्यः
षष्ठीतप्तायन्याःतप्तायन्योःतप्तायनीनाम्
सप्तमीतप्तायन्याम्तप्तायन्योःतप्तायनीषु
सम्बोधनहे तप्तायनिहे तप्तायन्यौहे तप्तायन्यः

अर्थ: —
English: dwelling-place of distressed people (the earth), VS. v, 9 (तिक्ताय्°, TS. i).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬