🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:02:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तमीश्वर (पुंलिङ्ग)

तमि (मूर्च्छा, बेहोशी) + ईश्वर (मालिक, स्वामी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातमीश्वरःतमीश्वरौतमीश्वराः
द्वितीयातमीश्वरम्तमीश्वरौतमीश्वरान्
तृतीयातमीश्वरेणतमीश्वराभ्याम्तमीश्वरैः
चतुर्थीतमीश्वरायतमीश्वराभ्याम्तमीश्वरेभ्यः
पञ्चमीतमीश्वरात् / तमीश्वराद्तमीश्वराभ्याम्तमीश्वरेभ्यः
षष्ठीतमीश्वरस्यतमीश्वरयोःतमीश्वराणाम्
सप्तमीतमीश्वरेतमीश्वरयोःतमीश्वरेषु
सम्बोधनहे तमीश्वरहे तमीश्वरौहे तमीश्वराः

अर्थ: तमि (मूर्च्छा, बेहोशी) + ईश्वर (मालिक, स्वामी)
English: the moon, Dharmaśarm. x, 15.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬