🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:21:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तर्कारी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातर्कारीतर्कार्यौतर्कार्यः
द्वितीयातर्कारीम्तर्कार्यौतर्कारीः
तृतीयातर्कार्यातर्कारीभ्याम्तर्कारीभिः
चतुर्थीतर्कार्यैतर्कारीभ्याम्तर्कारीभ्यः
पञ्चमीतर्कार्याःतर्कारीभ्याम्तर्कारीभ्यः
षष्ठीतर्कार्याःतर्कार्योःतर्कारीणाम्
सप्तमीतर्कार्याम्तर्कार्योःतर्कारीषु
सम्बोधनहे तर्कारिहे तर्कार्यौहे तर्कार्यः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: जया, जयन्ती, नादेयी, वैजयन्तिका
English: (g. गौरादि) Sesbania aegyptiaca, i, vi

📚 अमरकोश में:
• अरणी (जयन्ती) के नाम (२.४.६५) — पर्याय: जया, जयन्ती, नादेयी, वैजयन्तिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें