🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:10:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तर्जन (नपुंसकलिङ्ग)

धमकाना, डराना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातर्जनम्तर्जनेतर्जनानि
द्वितीयातर्जनम्तर्जनेतर्जनानि
तृतीयातर्जनेनतर्जनाभ्याम्तर्जनैः
चतुर्थीतर्जनायतर्जनाभ्याम्तर्जनेभ्यः
पञ्चमीतर्जनात् / तर्जनाद्तर्जनाभ्याम्तर्जनेभ्यः
षष्ठीतर्जनस्यतर्जनयोःतर्जनानाम्
सप्तमीतर्जनेतर्जनयोःतर्जनेषु
सम्बोधनहे तर्जनहे तर्जनेहे तर्जनानि

अर्थ: धमकाना, डराना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें