🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:22:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तलेक्षण (नपुंसकलिङ्ग)

सूअर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातलेक्षणम्तलेक्षणेतलेक्षणानि
द्वितीयातलेक्षणम्तलेक्षणेतलेक्षणानि
तृतीयातलेक्षणेनतलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणैः
चतुर्थीतलेक्षणायतलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणेभ्यः
पञ्चमीतलेक्षणात् / तलेक्षणाद्तलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणेभ्यः
षष्ठीतलेक्षणस्यतलेक्षणयोःतलेक्षणानाम्
सप्तमीतलेक्षणेतलेक्षणयोःतलेक्षणेषु
सम्बोधनहे तलेक्षणहे तलेक्षणेहे तलेक्षणानि

अर्थ: सूअर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तलेक्षण (पुंलिङ्ग)

सूअर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातलेक्षणःतलेक्षणौतलेक्षणाः
द्वितीयातलेक्षणम्तलेक्षणौतलेक्षणान्
तृतीयातलेक्षणेनतलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणैः
चतुर्थीतलेक्षणायतलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणेभ्यः
पञ्चमीतलेक्षणात् / तलेक्षणाद्तलेक्षणाभ्याम्तलेक्षणेभ्यः
षष्ठीतलेक्षणस्यतलेक्षणयोःतलेक्षणानाम्
सप्तमीतलेक्षणेतलेक्षणयोःतलेक्षणेषु
सम्बोधनहे तलेक्षणहे तलेक्षणौहे तलेक्षणाः

अर्थ: सूअर
English: ‘looking downwards’, a hog, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬