🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:51:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तव्यस् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातव्यान्तव्यांसौतव्यांसः
द्वितीयातव्यांसम्तव्यांसौतव्यसः
तृतीयातव्यसातव्योभ्याम्तव्योभिः
चतुर्थीतव्यसेतव्योभ्याम्तव्योभ्यः
पञ्चमीतव्यसःतव्योभ्याम्तव्योभ्यः
षष्ठीतव्यसःतव्यसोःतव्यसाम्
सप्तमीतव्यसितव्यसोःतव्यस्सु / तव्यःसु
सम्बोधनहे तव्यन्हे तव्यांसौहे तव्यांसः

अर्थ: —
English: = °वीयस्, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तव्यस् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातव्यःतव्यसीतव्यांसि
द्वितीयातव्यःतव्यसीतव्यांसि
तृतीयातव्यसातव्योभ्याम्तव्योभिः
चतुर्थीतव्यसेतव्योभ्याम्तव्योभ्यः
पञ्चमीतव्यसःतव्योभ्याम्तव्योभ्यः
षष्ठीतव्यसःतव्यसोःतव्यसाम्
सप्तमीतव्यसितव्यसोःतव्यस्सु / तव्यःसु
सम्बोधनहे तव्यःहे तव्यसीहे तव्यांसि

अर्थ: —
English: = °वीयस्, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें