🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:24:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ताक्ष्ण (पुंलिङ्ग)

बढ़ई का पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाताक्ष्णःताक्ष्णौताक्ष्णाः
द्वितीयाताक्ष्णम्ताक्ष्णौताक्ष्णान्
तृतीयाताक्ष्णेनताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णैः
चतुर्थीताक्ष्णायताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णेभ्यः
पञ्चमीताक्ष्णात् / ताक्ष्णाद्ताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णेभ्यः
षष्ठीताक्ष्णस्यताक्ष्णयोःताक्ष्णानाम्
सप्तमीताक्ष्णेताक्ष्णयोःताक्ष्णेषु
सम्बोधनहे ताक्ष्णहे ताक्ष्णौहे ताक्ष्णाः

अर्थ: बढ़ई का पुत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ताक्ष्ण (नपुंसकलिङ्ग)

बढ़ई का पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाताक्ष्णम्ताक्ष्णेताक्ष्णानि
द्वितीयाताक्ष्णम्ताक्ष्णेताक्ष्णानि
तृतीयाताक्ष्णेनताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णैः
चतुर्थीताक्ष्णायताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णेभ्यः
पञ्चमीताक्ष्णात् / ताक्ष्णाद्ताक्ष्णाभ्याम्ताक्ष्णेभ्यः
षष्ठीताक्ष्णस्यताक्ष्णयोःताक्ष्णानाम्
सप्तमीताक्ष्णेताक्ष्णयोःताक्ष्णेषु
सम्बोधनहे ताक्ष्णहे ताक्ष्णेहे ताक्ष्णानि

अर्थ: बढ़ई का पुत्र
English: fit for a carpenter (त॑क्षन्), ŚāṅkhŚr. ii, 3, 14

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें