🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:47:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ताटस्थ्य (नपुंसकलिङ्ग)

सामीप्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाताटस्थ्यम्ताटस्थ्येताटस्थ्यानि
द्वितीयाताटस्थ्यम्ताटस्थ्येताटस्थ्यानि
तृतीयाताटस्थ्येनताटस्थ्याभ्याम्ताटस्थ्यैः
चतुर्थीताटस्थ्यायताटस्थ्याभ्याम्ताटस्थ्येभ्यः
पञ्चमीताटस्थ्यात् / ताटस्थ्याद्ताटस्थ्याभ्याम्ताटस्थ्येभ्यः
षष्ठीताटस्थ्यस्यताटस्थ्ययोःताटस्थ्यानाम्
सप्तमीताटस्थ्येताटस्थ्ययोःताटस्थ्येषु
सम्बोधनहे ताटस्थ्यहे ताटस्थ्येहे ताटस्थ्यानि

अर्थ: सामीप्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬