🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:11:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तातगु (पुंलिङ्ग)

पिता के अनुकूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातातगुःतातगूतातगवः
द्वितीयातातगुम्तातगूतातगून्
तृतीयातातगुनातातगुभ्याम्तातगुभिः
चतुर्थीतातगवेतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
पञ्चमीतातगोःतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
षष्ठीतातगोःतातग्वोःतातगूनाम्
सप्तमीतातगौतातग्वोःतातगुषु
सम्बोधनहे तातगोहे तातगूहे तातगवः

अर्थ: पिता के अनुकूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तातगु (स्त्रीलिङ्ग)

पिता के अनुकूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातातगुःतातगूतातगवः
द्वितीयातातगुम्तातगूतातगूः
तृतीयातातग्वातातगुभ्याम्तातगुभिः
चतुर्थीतातगवे / तातग्वैतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
पञ्चमीतातगोः / तातग्वाःतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
षष्ठीतातगोः / तातग्वाःतातग्वोःतातगूनाम्
सप्तमीतातगौ / तातग्वाम्तातग्वोःतातगुषु
सम्बोधनहे तातगोहे तातगूहे तातगवः

अर्थ: पिता के अनुकूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तातगु (नपुंसकलिङ्ग)

पिता के अनुकूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातातगुतातगुनीतातगूनि
द्वितीयातातगुतातगुनीतातगूनि
तृतीयातातगुनातातगुभ्याम्तातगुभिः
चतुर्थीतातगुनेतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
पञ्चमीतातगुनःतातगुभ्याम्तातगुभ्यः
षष्ठीतातगुनःतातगुनोःतातगूनाम्
सप्तमीतातगुनितातगुनोःतातगुषु
सम्बोधनहे तातगु / हे तातगोहे तातगुनीहे तातगूनि

अर्थ: पिता के अनुकूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें