🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:08:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तापभृत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातापभृत् / तापभृद्तापभृतौतापभृतः
द्वितीयातापभृतम्तापभृतौतापभृतः
तृतीयातापभृतातापभृद्भ्याम्तापभृद्भिः
चतुर्थीतापभृतेतापभृद्भ्याम्तापभृद्भ्यः
पञ्चमीतापभृतःतापभृद्भ्याम्तापभृद्भ्यः
षष्ठीतापभृतःतापभृतोःतापभृताम्
सप्तमीतापभृतितापभृतोःतापभृत्सु
सम्बोधनहे तापभृत् / हे तापभृद्हे तापभृतौहे तापभृतः

अर्थ: —
English: अ- neg., not containing heat, Naiṣ. iv, 78.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तापभृत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातापभृत् / तापभृद्तापभृतीतापभृन्ति
द्वितीयातापभृत् / तापभृद्तापभृतीतापभृन्ति / तापभानि
तृतीयातापभ्ना / तापभृतातापभृद्भ्याम् / तापभभ्याम्तापभृद्भिः / तापभभिः
चतुर्थीतापभ्ने / तापभृतेतापभृद्भ्याम् / तापभभ्याम्तापभृद्भ्यः / तापभभ्यः
पञ्चमीतापभ्नः / तापभृतःतापभृद्भ्याम् / तापभभ्याम्तापभृद्भ्यः / तापभभ्यः
षष्ठीतापभ्नः / तापभृतःतापभ्नोः / तापभृतोःतापभ्नाम् / तापभृताम्
सप्तमीतापभनि / तापभ्नि / तापभृतितापभ्नोः / तापभृतोःतापभृत्सु / तापभसु
सम्बोधनहे तापभृत् / हे तापभृद्हे तापभृतीहे तापभृन्ति

अर्थ: —
English: अ- neg., not containing heat, Naiṣ. iv, 78.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें