🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:33:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तार्तीयक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातार्तीयकःतार्तीयकौतार्तीयकाः
द्वितीयातार्तीयकम्तार्तीयकौतार्तीयकान्
तृतीयातार्तीयकेनतार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकैः
चतुर्थीतार्तीयकायतार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकेभ्यः
पञ्चमीतार्तीयकात् / तार्तीयकाद्तार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकेभ्यः
षष्ठीतार्तीयकस्यतार्तीयकयोःतार्तीयकानाम्
सप्तमीतार्तीयकेतार्तीयकयोःतार्तीयकेषु
सम्बोधनहे तार्तीयकहे तार्तीयकौहे तार्तीयकाः

अर्थ: —
English: belonging to the 3rd, mentioned in the 3rd काण्ड, Siddh. m., 17 Sch. (v.l. जातीय्°).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तार्तीयक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातार्तीयकम्तार्तीयकेतार्तीयकानि
द्वितीयातार्तीयकम्तार्तीयकेतार्तीयकानि
तृतीयातार्तीयकेनतार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकैः
चतुर्थीतार्तीयकायतार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकेभ्यः
पञ्चमीतार्तीयकात् / तार्तीयकाद्तार्तीयकाभ्याम्तार्तीयकेभ्यः
षष्ठीतार्तीयकस्यतार्तीयकयोःतार्तीयकानाम्
सप्तमीतार्तीयकेतार्तीयकयोःतार्तीयकेषु
सम्बोधनहे तार्तीयकहे तार्तीयकेहे तार्तीयकानि

अर्थ: —
English: belonging to the 3rd, mentioned in the 3rd काण्ड, Siddh. m., 17 Sch. (v.l. जातीय्°).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬