🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:10:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तालाङ्ग (पुंलिङ्ग)

ताल (ताला, कुण्डी) + अङ्ग (विशेषणात्मक या गौणभाग, गौण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातालाङ्गःतालाङ्गौतालाङ्गाः
द्वितीयातालाङ्गम्तालाङ्गौतालाङ्गान्
तृतीयातालाङ्गेनतालाङ्गाभ्याम्तालाङ्गैः
चतुर्थीतालाङ्गायतालाङ्गाभ्याम्तालाङ्गेभ्यः
पञ्चमीतालाङ्गात् / तालाङ्गाद्तालाङ्गाभ्याम्तालाङ्गेभ्यः
षष्ठीतालाङ्गस्यतालाङ्गयोःतालाङ्गानाम्
सप्तमीतालाङ्गेतालाङ्गयोःतालाङ्गेषु
सम्बोधनहे तालाङ्गहे तालाङ्गौहे तालाङ्गाः

अर्थ: ताल (ताला, कुण्डी) + अङ्ग (विशेषणात्मक या गौणभाग, गौण)
English: Cyprinus Rohita, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें