🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:16:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तावत्फल (पुंलिङ्ग)

- उतना सा ही फल भोगने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातावत्फलःतावत्फलौतावत्फलाः
द्वितीयातावत्फलम्तावत्फलौतावत्फलान्
तृतीयातावत्फलेनतावत्फलाभ्याम्तावत्फलैः
चतुर्थीतावत्फलायतावत्फलाभ्याम्तावत्फलेभ्यः
पञ्चमीतावत्फलात् / तावत्फलाद्तावत्फलाभ्याम्तावत्फलेभ्यः
षष्ठीतावत्फलस्यतावत्फलयोःतावत्फलानाम्
सप्तमीतावत्फलेतावत्फलयोःतावत्फलेषु
सम्बोधनहे तावत्फलहे तावत्फलौहे तावत्फलाः

अर्थ: - उतना सा ही फल भोगने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तावत्फल (नपुंसकलिङ्ग)

- उतना सा ही फल भोगने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातावत्फलम्तावत्फलेतावत्फलानि
द्वितीयातावत्फलम्तावत्फलेतावत्फलानि
तृतीयातावत्फलेनतावत्फलाभ्याम्तावत्फलैः
चतुर्थीतावत्फलायतावत्फलाभ्याम्तावत्फलेभ्यः
पञ्चमीतावत्फलात् / तावत्फलाद्तावत्फलाभ्याम्तावत्फलेभ्यः
षष्ठीतावत्फलस्यतावत्फलयोःतावत्फलानाम्
सप्तमीतावत्फलेतावत्फलयोःतावत्फलेषु
सम्बोधनहे तावत्फलहे तावत्फलेहे तावत्फलानि

अर्थ: - उतना सा ही फल भोगने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें