🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:03:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिक्तका (स्त्रीलिङ्ग)

तिक्त (कड़वा, तीखा) + का (पृथ्वी, धरती)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिक्तकातिक्तकेतिक्तकाः
द्वितीयातिक्तकाम्तिक्तकेतिक्तकाः
तृतीयातिक्तकयातिक्तकाभ्याम्तिक्तकाभिः
चतुर्थीतिक्तकायैतिक्तकाभ्याम्तिक्तकाभ्यः
पञ्चमीतिक्तकायाःतिक्तकाभ्याम्तिक्तकाभ्यः
षष्ठीतिक्तकायाःतिक्तकयोःतिक्तकानाम्
सप्तमीतिक्तकायाम्तिक्तकयोःतिक्तकासु
सम्बोधनहे तिक्तकेहे तिक्तकेहे तिक्तकाः

अर्थ: तिक्त (कड़वा, तीखा) + का (पृथ्वी, धरती)
English: bitter, (n.) anything having a bitter flavour, R. ii; Suśr. (with सर्पिस् = °क्त-घृत, iv, 9, 9)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें