🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:59:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिग्म (पुंलिङ्ग)

पैन, नुकीला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिग्मःतिग्मौतिग्माः
द्वितीयातिग्मम्तिग्मौतिग्मान्
तृतीयातिग्मेनतिग्माभ्याम्तिग्मैः
चतुर्थीतिग्मायतिग्माभ्याम्तिग्मेभ्यः
पञ्चमीतिग्मात् / तिग्माद्तिग्माभ्याम्तिग्मेभ्यः
षष्ठीतिग्मस्यतिग्मयोःतिग्मानाम्
सप्तमीतिग्मेतिग्मयोःतिग्मेषु
सम्बोधनहे तिग्महे तिग्मौहे तिग्माः

अर्थ: पैन, नुकीला
संस्कृत: पर्याय: तीक्ष्ण, खर

📚 अमरकोश में:
• बहुत तेज़ (गर्म) (१.३.३९) — पर्याय: तीक्ष्ण, खर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तिग्म (नपुंसकलिङ्ग)

पैन, नुकीला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिग्मम्तिग्मेतिग्मानि
द्वितीयातिग्मम्तिग्मेतिग्मानि
तृतीयातिग्मेनतिग्माभ्याम्तिग्मैः
चतुर्थीतिग्मायतिग्माभ्याम्तिग्मेभ्यः
पञ्चमीतिग्मात् / तिग्माद्तिग्माभ्याम्तिग्मेभ्यः
षष्ठीतिग्मस्यतिग्मयोःतिग्मानाम्
सप्तमीतिग्मेतिग्मयोःतिग्मेषु
सम्बोधनहे तिग्महे तिग्मेहे तिग्मानि

अर्थ: पैन, नुकीला
संस्कृत: पर्याय: तीक्ष्ण, खर

📚 अमरकोश में:
• बहुत तेज़ (गर्म) (१.३.३९) — पर्याय: तीक्ष्ण, खर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें