🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:56:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिग्मग (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिग्मगःतिग्मगौतिग्मगाः
द्वितीयातिग्मगम्तिग्मगौतिग्मगान्
तृतीयातिग्मगेनतिग्मगाभ्याम्तिग्मगैः
चतुर्थीतिग्मगायतिग्मगाभ्याम्तिग्मगेभ्यः
पञ्चमीतिग्मगात् / तिग्मगाद्तिग्मगाभ्याम्तिग्मगेभ्यः
षष्ठीतिग्मगस्यतिग्मगयोःतिग्मगानाम्
सप्तमीतिग्मगेतिग्मगयोःतिग्मगेषु
सम्बोधनहे तिग्मगहे तिग्मगौहे तिग्मगाः

अर्थ: —
English: going or flying swiftly, R. iii, 34, 16.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तिग्मग (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिग्मगम्तिग्मगेतिग्मगानि
द्वितीयातिग्मगम्तिग्मगेतिग्मगानि
तृतीयातिग्मगेनतिग्मगाभ्याम्तिग्मगैः
चतुर्थीतिग्मगायतिग्मगाभ्याम्तिग्मगेभ्यः
पञ्चमीतिग्मगात् / तिग्मगाद्तिग्मगाभ्याम्तिग्मगेभ्यः
षष्ठीतिग्मगस्यतिग्मगयोःतिग्मगानाम्
सप्तमीतिग्मगेतिग्मगयोःतिग्मगेषु
सम्बोधनहे तिग्मगहे तिग्मगेहे तिग्मगानि

अर्थ: —
English: going or flying swiftly, R. iii, 34, 16.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें