🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:45:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिलकावल (पुंलिङ्ग)

तिलका (एक प्रकार का हार) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिलकावलःतिलकावलौतिलकावलाः
द्वितीयातिलकावलम्तिलकावलौतिलकावलान्
तृतीयातिलकावलेनतिलकावलाभ्याम्तिलकावलैः
चतुर्थीतिलकावलायतिलकावलाभ्याम्तिलकावलेभ्यः
पञ्चमीतिलकावलात् / तिलकावलाद्तिलकावलाभ्याम्तिलकावलेभ्यः
षष्ठीतिलकावलस्यतिलकावलयोःतिलकावलानाम्
सप्तमीतिलकावलेतिलकावलयोःतिलकावलेषु
सम्बोधनहे तिलकावलहे तिलकावलौहे तिलकावलाः

अर्थ: तिलका (एक प्रकार का हार) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)
English: (cf. Pāṇ. vi, 3, 118) furnished with marks, ŚāṅkhŚr. xvi, 18, 18.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तिलकावल (नपुंसकलिङ्ग)

तिलका (एक प्रकार का हार) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिलकावलम्तिलकावलेतिलकावलानि
द्वितीयातिलकावलम्तिलकावलेतिलकावलानि
तृतीयातिलकावलेनतिलकावलाभ्याम्तिलकावलैः
चतुर्थीतिलकावलायतिलकावलाभ्याम्तिलकावलेभ्यः
पञ्चमीतिलकावलात् / तिलकावलाद्तिलकावलाभ्याम्तिलकावलेभ्यः
षष्ठीतिलकावलस्यतिलकावलयोःतिलकावलानाम्
सप्तमीतिलकावलेतिलकावलयोःतिलकावलेषु
सम्बोधनहे तिलकावलहे तिलकावलेहे तिलकावलानि

अर्थ: तिलका (एक प्रकार का हार) + वल (सामर्थ्य, शक्ति)
English: (cf. Pāṇ. vi, 3, 118) furnished with marks, ŚāṅkhŚr. xvi, 18, 18.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें