🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:23:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिल्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिल्यःतिल्यौतिल्याः
द्वितीयातिल्यम्तिल्यौतिल्यान्
तृतीयातिल्येनतिल्याभ्याम्तिल्यैः
चतुर्थीतिल्यायतिल्याभ्याम्तिल्येभ्यः
पञ्चमीतिल्यात् / तिल्याद्तिल्याभ्याम्तिल्येभ्यः
षष्ठीतिल्यस्यतिल्ययोःतिल्यानाम्
सप्तमीतिल्येतिल्ययोःतिल्येषु
सम्बोधनहे तिल्यहे तिल्यौहे तिल्याः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: तैलीन
English: suited for sesamum cultivation, grown with s° Pāṇ. v, 1, 7 and 2, 4

📚 अमरकोश में:
• तिल का खेत (२.९.७) — पर्याय: तैलीन, उड़द, अलसी, अणु, भाँग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तिल्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिल्यम्तिल्येतिल्यानि
द्वितीयातिल्यम्तिल्येतिल्यानि
तृतीयातिल्येनतिल्याभ्याम्तिल्यैः
चतुर्थीतिल्यायतिल्याभ्याम्तिल्येभ्यः
पञ्चमीतिल्यात् / तिल्याद्तिल्याभ्याम्तिल्येभ्यः
षष्ठीतिल्यस्यतिल्ययोःतिल्यानाम्
सप्तमीतिल्येतिल्ययोःतिल्येषु
सम्बोधनहे तिल्यहे तिल्येहे तिल्यानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: तैलीन
English: suited for sesamum cultivation, grown with s° Pāṇ. v, 1, 7 and 2, 4

📚 अमरकोश में:
• तिल का खेत (२.९.७) — पर्याय: तैलीन, उड़द, अलसी, अणु, भाँग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें