🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:46:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तिल्व (पुंलिङ्ग)

लोध का पेड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातिल्वःतिल्वौतिल्वाः
द्वितीयातिल्वम्तिल्वौतिल्वान्
तृतीयातिल्वेनतिल्वाभ्याम्तिल्वैः
चतुर्थीतिल्वायतिल्वाभ्याम्तिल्वेभ्यः
पञ्चमीतिल्वात् / तिल्वाद्तिल्वाभ्याम्तिल्वेभ्यः
षष्ठीतिल्वस्यतिल्वयोःतिल्वानाम्
सप्तमीतिल्वेतिल्वयोःतिल्वेषु
सम्बोधनहे तिल्वहे तिल्वौहे तिल्वाः

अर्थ: लोध का पेड़
संस्कृत: पर्याय: गालव, शाबर, लोध्र, तिरीट, मार्जन

📚 अमरकोश में:
• लोध के नाम (२.४.३३) — पर्याय: गालव, शाबर, लोध्र, तिरीट, मार्जन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें