🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:51:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तुल्यता (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातुल्यतातुल्यतेतुल्यताः
द्वितीयातुल्यताम्तुल्यतेतुल्यताः
तृतीयातुल्यतयातुल्यताभ्याम्तुल्यताभिः
चतुर्थीतुल्यतायैतुल्यताभ्याम्तुल्यताभ्यः
पञ्चमीतुल्यतायाःतुल्यताभ्याम्तुल्यताभ्यः
षष्ठीतुल्यतायाःतुल्यतयोःतुल्यतानाम्
सप्तमीतुल्यतायाम्तुल्यतयोःतुल्यतासु
सम्बोधनहे तुल्यतेहे तुल्यतेहे तुल्यताः

अर्थ: —
English: = -त्व, MBh.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें