🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:16:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तुषिता (पुंलिङ्ग)

उपदेवताओं का समूह जो गिनती में १२ या ३६ कहे जाते हैं

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातुषिताःतुषितौतुषिताः
द्वितीयातुषिताम्तुषितौतुषितः
तृतीयातुषितातुषिताभ्याम्तुषिताभिः
चतुर्थीतुषितेतुषिताभ्याम्तुषिताभ्यः
पञ्चमीतुषितःतुषिताभ्याम्तुषिताभ्यः
षष्ठीतुषितःतुषितोःतुषिताम्
सप्तमीतुषितितुषितोःतुषितासु
सम्बोधनहे तुषिताःहे तुषितौहे तुषिताः

अर्थ: उपदेवताओं का समूह जो गिनती में १२ या ३६ कहे जाते हैं

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तुषिता (स्त्रीलिङ्ग)

उपदेवताओं का समूह जो गिनती में १२ या ३६ कहे जाते हैं

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातुषितातुषितेतुषिताः
द्वितीयातुषिताम्तुषितेतुषिताः
तृतीयातुषितयातुषिताभ्याम्तुषिताभिः
चतुर्थीतुषितायैतुषिताभ्याम्तुषिताभ्यः
पञ्चमीतुषितायाःतुषिताभ्याम्तुषिताभ्यः
षष्ठीतुषितायाःतुषितयोःतुषितानाम्
सप्तमीतुषितायाम्तुषितयोःतुषितासु
सम्बोधनहे तुषितेहे तुषितेहे तुषिताः

अर्थ: उपदेवताओं का समूह जो गिनती में १२ या ३६ कहे जाते हैं
English: N. of the wife of Veda-śiras and mother of the Tuṣitas, 37 BhP. viii, 1, 21.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें