🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:29:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तूर्यमय (पुंलिङ्ग)

तूर्य (तुरही) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातूर्यमयःतूर्यमयौतूर्यमयाः
द्वितीयातूर्यमयम्तूर्यमयौतूर्यमयान्
तृतीयातूर्यमयेणतूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयैः
चतुर्थीतूर्यमयायतूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयेभ्यः
पञ्चमीतूर्यमयात् / तूर्यमयाद्तूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयेभ्यः
षष्ठीतूर्यमयस्यतूर्यमययोःतूर्यमयाणाम्
सप्तमीतूर्यमयेतूर्यमययोःतूर्यमयेषु
सम्बोधनहे तूर्यमयहे तूर्यमयौहे तूर्यमयाः

अर्थ: तूर्य (तुरही) + मय (एक दानव)
English: musical, Kathās. xxiii, 84.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तूर्यमय (नपुंसकलिङ्ग)

तूर्य (तुरही) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातूर्यमयम्तूर्यमयेतूर्यमयाणि
द्वितीयातूर्यमयम्तूर्यमयेतूर्यमयाणि
तृतीयातूर्यमयेणतूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयैः
चतुर्थीतूर्यमयायतूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयेभ्यः
पञ्चमीतूर्यमयात् / तूर्यमयाद्तूर्यमयाभ्याम्तूर्यमयेभ्यः
षष्ठीतूर्यमयस्यतूर्यमययोःतूर्यमयाणाम्
सप्तमीतूर्यमयेतूर्यमययोःतूर्यमयेषु
सम्बोधनहे तूर्यमयहे तूर्यमयेहे तूर्यमयाणि

अर्थ: तूर्य (तुरही) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: musical, Kathās. xxiii, 84.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें