🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:39:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तृष्णक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातृष्णकःतृष्णकौतृष्णकाः
द्वितीयातृष्णकम्तृष्णकौतृष्णकान्
तृतीयातृष्णकेनतृष्णकाभ्याम्तृष्णकैः
चतुर्थीतृष्णकायतृष्णकाभ्याम्तृष्णकेभ्यः
पञ्चमीतृष्णकात् / तृष्णकाद्तृष्णकाभ्याम्तृष्णकेभ्यः
षष्ठीतृष्णकस्यतृष्णकयोःतृष्णकानाम्
सप्तमीतृष्णकेतृष्णकयोःतृष्णकेषु
सम्बोधनहे तृष्णकहे तृष्णकौहे तृष्णकाः

अर्थ: —
English: desirous, eager for, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तृष्णक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातृष्णकम्तृष्णकेतृष्णकानि
द्वितीयातृष्णकम्तृष्णकेतृष्णकानि
तृतीयातृष्णकेनतृष्णकाभ्याम्तृष्णकैः
चतुर्थीतृष्णकायतृष्णकाभ्याम्तृष्णकेभ्यः
पञ्चमीतृष्णकात् / तृष्णकाद्तृष्णकाभ्याम्तृष्णकेभ्यः
षष्ठीतृष्णकस्यतृष्णकयोःतृष्णकानाम्
सप्तमीतृष्णकेतृष्णकयोःतृष्णकेषु
सम्बोधनहे तृष्णकहे तृष्णकेहे तृष्णकानि

अर्थ: —
English: desirous, eager for, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें