🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:06:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

तोयकृत् (पुंलिङ्ग)

तोय (या + क नि.साधुः" पानी) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातोयकृत् / तोयकृद्तोयकृतौतोयकृतः
द्वितीयातोयकृतम्तोयकृतौतोयकृतः
तृतीयातोयकृतातोयकृद्भ्याम्तोयकृद्भिः
चतुर्थीतोयकृतेतोयकृद्भ्याम्तोयकृद्भ्यः
पञ्चमीतोयकृतःतोयकृद्भ्याम्तोयकृद्भ्यः
षष्ठीतोयकृतःतोयकृतोःतोयकृताम्
सप्तमीतोयकृतितोयकृतोःतोयकृत्सु
सम्बोधनहे तोयकृत् / हे तोयकृद्हे तोयकृतौहे तोयकृतः

अर्थ: तोय (या + क नि.साधुः" पानी) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing rain, VarBṛS. ix, 43.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

तोयकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

तोय (या + क नि.साधुः" पानी) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमातोयकृत् / तोयकृद्तोयकृतीतोयकृन्ति
द्वितीयातोयकृत् / तोयकृद्तोयकृतीतोयकृन्ति / तोयकानि
तृतीयातोयक्ना / तोयकृतातोयकृद्भ्याम् / तोयकभ्याम्तोयकृद्भिः / तोयकभिः
चतुर्थीतोयक्ने / तोयकृतेतोयकृद्भ्याम् / तोयकभ्याम्तोयकृद्भ्यः / तोयकभ्यः
पञ्चमीतोयक्नः / तोयकृतःतोयकृद्भ्याम् / तोयकभ्याम्तोयकृद्भ्यः / तोयकभ्यः
षष्ठीतोयक्नः / तोयकृतःतोयक्नोः / तोयकृतोःतोयक्नाम् / तोयकृताम्
सप्तमीतोयकनि / तोयक्नि / तोयकृतितोयक्नोः / तोयकृतोःतोयकृत्सु / तोयकसु
सम्बोधनहे तोयकृत् / हे तोयकृद्हे तोयकृतीहे तोयकृन्ति

अर्थ: तोय (या + क नि.साधुः" पानी) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing rain, VarBṛS. ix, 43.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें