🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:08:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्यक्तृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यक्तात्यक्तारौत्यक्तारः
द्वितीयात्यक्तारम्त्यक्तारौत्यक्तॄन्
तृतीयात्यक्त्रात्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभिः
चतुर्थीत्यक्त्रेत्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभ्यः
पञ्चमीत्यक्तुःत्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभ्यः
षष्ठीत्यक्तुःत्यक्त्रोःत्यक्तॄणाम्
सप्तमीत्यक्तरित्यक्त्रोःत्यक्तृषु
सम्बोधनहे त्यक्तःहे त्यक्तारौहे त्यक्तारः

अर्थ: —
English: abandoner of any one (gen.), Mn. iii, 245 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्यक्तृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यक्तृत्यक्तृणीत्यक्तॄणि
द्वितीयात्यक्तृत्यक्तृणीत्यक्तॄणि
तृतीयात्यक्तृणा / त्यक्त्रात्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभिः
चतुर्थीत्यक्तृणे / त्यक्त्रेत्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभ्यः
पञ्चमीत्यक्तृणः / त्यक्तुःत्यक्तृभ्याम्त्यक्तृभ्यः
षष्ठीत्यक्तृणः / त्यक्तुःत्यक्तृणोः / त्यक्त्रोःत्यक्तॄणाम्
सप्तमीत्यक्तृणि / त्यक्तरित्यक्तृणोः / त्यक्त्रोःत्यक्तृषु
सम्बोधनहे त्यक्तृ / हे त्यक्तःहे त्यक्तृणीहे त्यक्तॄणि

अर्थ: —
English: abandoner of any one (gen.), Mn. iii, 245 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें