🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:13:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्यागयुत (पुंलिङ्ग)

मुक्तहस्त, उदार, दानशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यागयुतःत्यागयुतौत्यागयुताः
द्वितीयात्यागयुतम्त्यागयुतौत्यागयुतान्
तृतीयात्यागयुतेनत्यागयुताभ्याम्त्यागयुतैः
चतुर्थीत्यागयुतायत्यागयुताभ्याम्त्यागयुतेभ्यः
पञ्चमीत्यागयुतात् / त्यागयुताद्त्यागयुताभ्याम्त्यागयुतेभ्यः
षष्ठीत्यागयुतस्यत्यागयुतयोःत्यागयुतानाम्
सप्तमीत्यागयुतेत्यागयुतयोःत्यागयुतेषु
सम्बोधनहे त्यागयुतहे त्यागयुतौहे त्यागयुताः

अर्थ: मुक्तहस्त, उदार, दानशील

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्यागयुत (नपुंसकलिङ्ग)

मुक्तहस्त, उदार, दानशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यागयुतम्त्यागयुतेत्यागयुतानि
द्वितीयात्यागयुतम्त्यागयुतेत्यागयुतानि
तृतीयात्यागयुतेनत्यागयुताभ्याम्त्यागयुतैः
चतुर्थीत्यागयुतायत्यागयुताभ्याम्त्यागयुतेभ्यः
पञ्चमीत्यागयुतात् / त्यागयुताद्त्यागयुताभ्याम्त्यागयुतेभ्यः
षष्ठीत्यागयुतस्यत्यागयुतयोःत्यागयुतानाम्
सप्तमीत्यागयुतेत्यागयुतयोःत्यागयुतेषु
सम्बोधनहे त्यागयुतहे त्यागयुतेहे त्यागयुतानि

अर्थ: मुक्तहस्त, उदार, दानशील

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें