🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:33:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्यागिन् (पुंलिङ्ग)

छोड़ने वाला, परित्याग करने वाला, छोड़ देने वाला

🔎 आपका लिखा रूप त्यागी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यागीत्यागिनौत्यागिनः
द्वितीयात्यागिनम्त्यागिनौत्यागिनः
तृतीयात्यागिनात्यागिभ्याम्त्यागिभिः
चतुर्थीत्यागिनेत्यागिभ्याम्त्यागिभ्यः
पञ्चमीत्यागिनःत्यागिभ्याम्त्यागिभ्यः
षष्ठीत्यागिनःत्यागिनोःत्यागिनाम्
सप्तमीत्यागिनित्यागिनोःत्यागिषु
सम्बोधनहे त्यागिन्हे त्यागिनौहे त्यागिनः

अर्थ: छोड़ने वाला, परित्याग करने वाला, छोड़ देने वाला
संस्कृत: दाता, शूरः, वर्जनशीलः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्यागिन् (स्त्रीलिङ्ग)

छोड़ने वाला, परित्याग करने वाला, छोड़ देने वाला

🔎 आपका लिखा रूप त्यागी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्यागीत्यागिनौत्यागिनः
द्वितीयात्यागिनम्त्यागिनौत्यागिनः
तृतीयात्यागिनात्यागिभ्याम्त्यागिभिः
चतुर्थीत्यागिनेत्यागिभ्याम्त्यागिभ्यः
पञ्चमीत्यागिनःत्यागिभ्याम्त्यागिभ्यः
षष्ठीत्यागिनःत्यागिनोःत्यागिनाम्
सप्तमीत्यागिनित्यागिनोःत्यागिषु
सम्बोधनहे त्यागिन्हे त्यागिनौहे त्यागिनः

अर्थ: छोड़ने वाला, परित्याग करने वाला, छोड़ देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें