🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:55:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्रपुष (नपुंसकलिङ्ग)

टीन, रांगा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रपुषम्त्रपुषेत्रपुषाणि
द्वितीयात्रपुषम्त्रपुषेत्रपुषाणि
तृतीयात्रपुषेणत्रपुषाभ्याम्त्रपुषैः
चतुर्थीत्रपुषायत्रपुषाभ्याम्त्रपुषेभ्यः
पञ्चमीत्रपुषात् / त्रपुषाद्त्रपुषाभ्याम्त्रपुषेभ्यः
षष्ठीत्रपुषस्यत्रपुषयोःत्रपुषाणाम्
सप्तमीत्रपुषेत्रपुषयोःत्रपुषेषु
सम्बोधनहे त्रपुषहे त्रपुषेहे त्रपुषाणि

अर्थ: टीन, रांगा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्रपुष (पुंलिङ्ग)

टीन, रांगा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रपुषःत्रपुषौत्रपुषाः
द्वितीयात्रपुषम्त्रपुषौत्रपुषान्
तृतीयात्रपुषेणत्रपुषाभ्याम्त्रपुषैः
चतुर्थीत्रपुषायत्रपुषाभ्याम्त्रपुषेभ्यः
पञ्चमीत्रपुषात् / त्रपुषाद्त्रपुषाभ्याम्त्रपुषेभ्यः
षष्ठीत्रपुषस्यत्रपुषयोःत्रपुषाणाम्
सप्तमीत्रपुषेत्रपुषयोःत्रपुषेषु
सम्बोधनहे त्रपुषहे त्रपुषौहे त्रपुषाः

अर्थ: टीन, रांगा
English: N. of a merchant, Lalit. xxiv

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें