🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:41:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्रप्स्य (नपुंसकलिङ्ग)

मट्ठा, घोला हुआ दही

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रप्स्यम्त्रप्स्येत्रप्स्यानि
द्वितीयात्रप्स्यम्त्रप्स्येत्रप्स्यानि
तृतीयात्रप्स्येनत्रप्स्याभ्याम्त्रप्स्यैः
चतुर्थीत्रप्स्यायत्रप्स्याभ्याम्त्रप्स्येभ्यः
पञ्चमीत्रप्स्यात् / त्रप्स्याद्त्रप्स्याभ्याम्त्रप्स्येभ्यः
षष्ठीत्रप्स्यस्यत्रप्स्ययोःत्रप्स्यानाम्
सप्तमीत्रप्स्येत्रप्स्ययोःत्रप्स्येषु
सम्बोधनहे त्रप्स्यहे त्रप्स्येहे त्रप्स्यानि

अर्थ: मट्ठा, घोला हुआ दही

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें