🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:11:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्रयोदश (पुंलिङ्ग)

तेरहवाँ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रयोदशःत्रयोदशौत्रयोदशाः
द्वितीयात्रयोदशम्त्रयोदशौत्रयोदशान्
तृतीयात्रयोदशेनत्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशैः
चतुर्थीत्रयोदशायत्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशेभ्यः
पञ्चमीत्रयोदशात् / त्रयोदशाद्त्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशेभ्यः
षष्ठीत्रयोदशस्यत्रयोदशयोःत्रयोदशानाम्
सप्तमीत्रयोदशेत्रयोदशयोःत्रयोदशेषु
सम्बोधनहे त्रयोदशहे त्रयोदशौहे त्रयोदशाः

अर्थ: तेरहवाँ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्रयोदश (नपुंसकलिङ्ग)

तेरहवाँ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रयोदशम्त्रयोदशेत्रयोदशानि
द्वितीयात्रयोदशम्त्रयोदशेत्रयोदशानि
तृतीयात्रयोदशेनत्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशैः
चतुर्थीत्रयोदशायत्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशेभ्यः
पञ्चमीत्रयोदशात् / त्रयोदशाद्त्रयोदशाभ्याम्त्रयोदशेभ्यः
षष्ठीत्रयोदशस्यत्रयोदशयोःत्रयोदशानाम्
सप्तमीत्रयोदशेत्रयोदशयोःत्रयोदशेषु
सम्बोधनहे त्रयोदशहे त्रयोदशेहे त्रयोदशानि

अर्थ: तेरहवाँ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्रयोदशन् (नपुंसकलिङ्ग)

त्रयस्-दशन् / - तेरह

🔎 आपका लिखा रूप त्रयोदश = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रयोदशत्रयोदशनीत्रयोदशानि
द्वितीयात्रयोदशत्रयोदशनीत्रयोदशानि
तृतीयात्रयोदशनात्रयोदशभ्याम्त्रयोदशभिः
चतुर्थीत्रयोदशनेत्रयोदशभ्याम्त्रयोदशभ्यः
पञ्चमीत्रयोदशनःत्रयोदशभ्याम्त्रयोदशभ्यः
षष्ठीत्रयोदशनःत्रयोदशनोःत्रयोदशनाम्
सप्तमीत्रयोदशनित्रयोदशनोःत्रयोदशसु
सम्बोधनहे त्रयोदशन् / हे त्रयोदशहे त्रयोदशनीहे त्रयोदशानि

अर्थ: त्रयस्-दशन् / - तेरह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें