🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:16:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्रासनीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रासनीयःत्रासनीयौत्रासनीयाः
द्वितीयात्रासनीयम्त्रासनीयौत्रासनीयान्
तृतीयात्रासनीयेनत्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयैः
चतुर्थीत्रासनीयायत्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयेभ्यः
पञ्चमीत्रासनीयात् / त्रासनीयाद्त्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयेभ्यः
षष्ठीत्रासनीयस्यत्रासनीययोःत्रासनीयानाम्
सप्तमीत्रासनीयेत्रासनीययोःत्रासनीयेषु
सम्बोधनहे त्रासनीयहे त्रासनीयौहे त्रासनीयाः

अर्थ: —
English: frightening, Hariv. 2430

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्रासनीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्रासनीयम्त्रासनीयेत्रासनीयानि
द्वितीयात्रासनीयम्त्रासनीयेत्रासनीयानि
तृतीयात्रासनीयेनत्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयैः
चतुर्थीत्रासनीयायत्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयेभ्यः
पञ्चमीत्रासनीयात् / त्रासनीयाद्त्रासनीयाभ्याम्त्रासनीयेभ्यः
षष्ठीत्रासनीयस्यत्रासनीययोःत्रासनीयानाम्
सप्तमीत्रासनीयेत्रासनीययोःत्रासनीयेषु
सम्बोधनहे त्रासनीयहे त्रासनीयेहे त्रासनीयानि

अर्थ: —
English: frightening, Hariv. 2430

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬