🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:52:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

त्विषि (पुंलिङ्ग)

प्रकाश की किरण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्विषिःत्विषीत्विषयः
द्वितीयात्विषिम्त्विषीत्विषीन्
तृतीयात्विषिणात्विषिभ्याम्त्विषिभिः
चतुर्थीत्विषयेत्विषिभ्याम्त्विषिभ्यः
पञ्चमीत्विषेःत्विषिभ्याम्त्विषिभ्यः
षष्ठीत्विषेःत्विष्योःत्विषीणाम्
सप्तमीत्विषौत्विष्योःत्विषिषु
सम्बोधनहे त्विषेहे त्विषीहे त्विषयः

अर्थ: प्रकाश की किरण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

त्विषि (स्त्रीलिङ्ग)

प्रकाश की किरण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमात्विषिःत्विषीत्विषयः
द्वितीयात्विषिम्त्विषीत्विषीः
तृतीयात्विष्यात्विषिभ्याम्त्विषिभिः
चतुर्थीत्विषये / त्विष्यैत्विषिभ्याम्त्विषिभ्यः
पञ्चमीत्विषेः / त्विष्याःत्विषिभ्याम्त्विषिभ्यः
षष्ठीत्विषेः / त्विष्याःत्विष्योःत्विषीणाम्
सप्तमीत्विषौ / त्विष्याम्त्विष्योःत्विषिषु
सम्बोधनहे त्विषेहे त्विषीहे त्विषयः

अर्थ: प्रकाश की किरण
English: vehemence, impetuosity, energy, RV. v, 8, 5; AV.; VS.; TS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें