🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:18:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दग्ध (पुंलिङ्ग)

जला हुआ, आग में भस्म हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादग्धःदग्धौदग्धाः
द्वितीयादग्धम्दग्धौदग्धान्
तृतीयादग्धेनदग्धाभ्याम्दग्धैः
चतुर्थीदग्धायदग्धाभ्याम्दग्धेभ्यः
पञ्चमीदग्धात् / दग्धाद्दग्धाभ्याम्दग्धेभ्यः
षष्ठीदग्धस्यदग्धयोःदग्धानाम्
सप्तमीदग्धेदग्धयोःदग्धेषु
सम्बोधनहे दग्धहे दग्धौहे दग्धाः

अर्थ: जला हुआ, आग में भस्म हुआ
संस्कृत: पर्याय: प्रुष्ट, प्लुष्ट, उषित

📚 अमरकोश में:
• जला हुआ (३.१.९८) — पर्याय: प्रुष्ट, प्लुष्ट, उषित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दग्ध (नपुंसकलिङ्ग)

जला हुआ, आग में भस्म हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादग्धम्दग्धेदग्धानि
द्वितीयादग्धम्दग्धेदग्धानि
तृतीयादग्धेनदग्धाभ्याम्दग्धैः
चतुर्थीदग्धायदग्धाभ्याम्दग्धेभ्यः
पञ्चमीदग्धात् / दग्धाद्दग्धाभ्याम्दग्धेभ्यः
षष्ठीदग्धस्यदग्धयोःदग्धानाम्
सप्तमीदग्धेदग्धयोःदग्धेषु
सम्बोधनहे दग्धहे दग्धेहे दग्धानि

अर्थ: जला हुआ, आग में भस्म हुआ
संस्कृत: पर्याय: प्रुष्ट, प्लुष्ट, उषित

📚 अमरकोश में:
• जला हुआ (३.१.९८) — पर्याय: प्रुष्ट, प्लुष्ट, उषित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें