🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:11:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दत्तासन (पुंलिङ्ग)

दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त) + असन (फेंकना, दागना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादत्तासनःदत्तासनौदत्तासनाः
द्वितीयादत्तासनम्दत्तासनौदत्तासनान्
तृतीयादत्तासनेनदत्तासनाभ्याम्दत्तासनैः
चतुर्थीदत्तासनायदत्तासनाभ्याम्दत्तासनेभ्यः
पञ्चमीदत्तासनात् / दत्तासनाद्दत्तासनाभ्याम्दत्तासनेभ्यः
षष्ठीदत्तासनस्यदत्तासनयोःदत्तासनानाम्
सप्तमीदत्तासनेदत्तासनयोःदत्तासनेषु
सम्बोधनहे दत्तासनहे दत्तासनौहे दत्तासनाः

अर्थ: दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त) + असन (फेंकना, दागना)
English: having a seat given.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दत्तासन (नपुंसकलिङ्ग)

दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त) + असन (फेंकना, दागना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादत्तासनम्दत्तासनेदत्तासनानि
द्वितीयादत्तासनम्दत्तासनेदत्तासनानि
तृतीयादत्तासनेनदत्तासनाभ्याम्दत्तासनैः
चतुर्थीदत्तासनायदत्तासनाभ्याम्दत्तासनेभ्यः
पञ्चमीदत्तासनात् / दत्तासनाद्दत्तासनाभ्याम्दत्तासनेभ्यः
षष्ठीदत्तासनस्यदत्तासनयोःदत्तासनानाम्
सप्तमीदत्तासनेदत्तासनयोःदत्तासनेषु
सम्बोधनहे दत्तासनहे दत्तासनेहे दत्तासनानि

अर्थ: दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त) + असन (फेंकना, दागना)
English: having a seat given.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें