🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:16:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ददृत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाददृत् / ददृद्ददृतौददृतः
द्वितीयाददृतम्ददृतौददृतः
तृतीयाददृताददृद्भ्याम्ददृद्भिः
चतुर्थीददृतेददृद्भ्याम्ददृद्भ्यः
पञ्चमीददृतःददृद्भ्याम्ददृद्भ्यः
षष्ठीददृतःददृतोःददृताम्
सप्तमीददृतिददृतोःददृत्सु
सम्बोधनहे ददृत् / हे ददृद्हे ददृतौहे ददृतः

अर्थ: —
English: (√ दॄ) bursting or causing to burst, Pāṇ. iii, 2, 178, Vārtt. 3, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ददृत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाददृत् / ददृद्ददृतीददृन्ति
द्वितीयाददृत् / ददृद्ददृतीददृन्ति / ददानि
तृतीयादद्ना / ददृताददृद्भ्याम् / ददभ्याम्ददृद्भिः / ददभिः
चतुर्थीदद्ने / ददृतेददृद्भ्याम् / ददभ्याम्ददृद्भ्यः / ददभ्यः
पञ्चमीदद्नः / ददृतःददृद्भ्याम् / ददभ्याम्ददृद्भ्यः / ददभ्यः
षष्ठीदद्नः / ददृतःदद्नोः / ददृतोःदद्नाम् / ददृताम्
सप्तमीददनि / दद्नि / ददृतिदद्नोः / ददृतोःददृत्सु / ददसु
सम्बोधनहे ददृत् / हे ददृद्हे ददृतीहे ददृन्ति

अर्थ: —
English: (√ दॄ) bursting or causing to burst, Pāṇ. iii, 2, 178, Vārtt. 3, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें