🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:29:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दधिघर्म (पुंलिङ्ग)

दधि (जमा हुआ दूध, दही) + घर्म (ताप, गर्मी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादधिघर्मःदधिघर्मौदधिघर्माः
द्वितीयादधिघर्मम्दधिघर्मौदधिघर्मान्
तृतीयादधिघर्मेणदधिघर्माभ्याम्दधिघर्मैः
चतुर्थीदधिघर्मायदधिघर्माभ्याम्दधिघर्मेभ्यः
पञ्चमीदधिघर्मात् / दधिघर्माद्दधिघर्माभ्याम्दधिघर्मेभ्यः
षष्ठीदधिघर्मस्यदधिघर्मयोःदधिघर्माणाम्
सप्तमीदधिघर्मेदधिघर्मयोःदधिघर्मेषु
सम्बोधनहे दधिघर्महे दधिघर्मौहे दधिघर्माः

अर्थ: दधि (जमा हुआ दूध, दही) + घर्म (ताप, गर्मी)
English: a warm oblation of द॑धि, ŚBr. xiv; KātyŚr.; ĀśvŚr.; ŚāṅkhŚr.; Lāṭy.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬