🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:58:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दन्तुरक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादन्तुरकःदन्तुरकौदन्तुरकाः
द्वितीयादन्तुरकम्दन्तुरकौदन्तुरकान्
तृतीयादन्तुरकेणदन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकैः
चतुर्थीदन्तुरकायदन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकेभ्यः
पञ्चमीदन्तुरकात् / दन्तुरकाद्दन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकेभ्यः
षष्ठीदन्तुरकस्यदन्तुरकयोःदन्तुरकाणाम्
सप्तमीदन्तुरकेदन्तुरकयोःदन्तुरकेषु
सम्बोधनहे दन्तुरकहे दन्तुरकौहे दन्तुरकाः

अर्थ: —
English: having prominent teeth, VarBṛS. lxix, 20

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दन्तुरक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादन्तुरकम्दन्तुरकेदन्तुरकाणि
द्वितीयादन्तुरकम्दन्तुरकेदन्तुरकाणि
तृतीयादन्तुरकेणदन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकैः
चतुर्थीदन्तुरकायदन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकेभ्यः
पञ्चमीदन्तुरकात् / दन्तुरकाद्दन्तुरकाभ्याम्दन्तुरकेभ्यः
षष्ठीदन्तुरकस्यदन्तुरकयोःदन्तुरकाणाम्
सप्तमीदन्तुरकेदन्तुरकयोःदन्तुरकेषु
सम्बोधनहे दन्तुरकहे दन्तुरकेहे दन्तुरकाणि

अर्थ: —
English: having prominent teeth, VarBṛS. lxix, 20

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬