🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:37:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दर्पसार (पुंलिङ्ग)

दर्प (घमण्ड, अहङ्कार) + सार (सत्, सत्त्व)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादर्पसारःदर्पसारौदर्पसाराः
द्वितीयादर्पसारम्दर्पसारौदर्पसारान्
तृतीयादर्पसारेणदर्पसाराभ्याम्दर्पसारैः
चतुर्थीदर्पसारायदर्पसाराभ्याम्दर्पसारेभ्यः
पञ्चमीदर्पसारात् / दर्पसाराद्दर्पसाराभ्याम्दर्पसारेभ्यः
षष्ठीदर्पसारस्यदर्पसारयोःदर्पसाराणाम्
सप्तमीदर्पसारेदर्पसारयोःदर्पसारेषु
सम्बोधनहे दर्पसारहे दर्पसारौहे दर्पसाराः

अर्थ: दर्प (घमण्ड, अहङ्कार) + सार (सत्, सत्त्व)
English: N. of a man, Daś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें