🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:46:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दर्भमय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादर्भमयःदर्भमयौदर्भमयाः
द्वितीयादर्भमयम्दर्भमयौदर्भमयान्
तृतीयादर्भमयेणदर्भमयाभ्याम्दर्भमयैः
चतुर्थीदर्भमयायदर्भमयाभ्याम्दर्भमयेभ्यः
पञ्चमीदर्भमयात् / दर्भमयाद्दर्भमयाभ्याम्दर्भमयेभ्यः
षष्ठीदर्भमयस्यदर्भमययोःदर्भमयाणाम्
सप्तमीदर्भमयेदर्भमययोःदर्भमयेषु
सम्बोधनहे दर्भमयहे दर्भमयौहे दर्भमयाः

अर्थ: —
English: (g. शरादि) made of द्°, ŚBr. xiii; Pañcat.; Kāś.; BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दर्भमय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादर्भमयम्दर्भमयेदर्भमयाणि
द्वितीयादर्भमयम्दर्भमयेदर्भमयाणि
तृतीयादर्भमयेणदर्भमयाभ्याम्दर्भमयैः
चतुर्थीदर्भमयायदर्भमयाभ्याम्दर्भमयेभ्यः
पञ्चमीदर्भमयात् / दर्भमयाद्दर्भमयाभ्याम्दर्भमयेभ्यः
षष्ठीदर्भमयस्यदर्भमययोःदर्भमयाणाम्
सप्तमीदर्भमयेदर्भमययोःदर्भमयेषु
सम्बोधनहे दर्भमयहे दर्भमयेहे दर्भमयाणि

अर्थ: —
English: (g. शरादि) made of द्°, ŚBr. xiii; Pañcat.; Kāś.; BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें