🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:44:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दस (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादसःदसौदसाः
द्वितीयादसम्दसौदसान्
तृतीयादसेनदसाभ्याम्दसैः
चतुर्थीदसायदसाभ्याम्दसेभ्यः
पञ्चमीदसात् / दसाद्दसाभ्याम्दसेभ्यः
षष्ठीदसस्यदसयोःदसानाम्
सप्तमीदसेदसयोःदसेषु
सम्बोधनहे दसहे दसौहे दसाः

अर्थ: —
English: a demon, vi, 21, 11.

📚 अमरकोश में:
• वस्त्र के स्रोत (२.६.१११) — पर्याय: छाल, फल, कीड़े, रोएँ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दस (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादसम्दसेदसानि
द्वितीयादसम्दसेदसानि
तृतीयादसेनदसाभ्याम्दसैः
चतुर्थीदसायदसाभ्याम्दसेभ्यः
पञ्चमीदसात् / दसाद्दसाभ्याम्दसेभ्यः
षष्ठीदसस्यदसयोःदसानाम्
सप्तमीदसेदसयोःदसेषु
सम्बोधनहे दसहे दसेहे दसानि
📚 अमरकोश में:
• वस्त्र के स्रोत (२.६.१११) — पर्याय: छाल, फल, कीड़े, रोएँ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें