🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:49:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दस्रौ (पुंलिङ्ग)

दोनों अश्विनीकुमार, देवों के वैद्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादस्रौःदस्रावौदस्रावः
द्वितीयादस्रावम्दस्रावौदस्रावः
तृतीयादस्रावादस्रौभ्याम्दस्रौभिः
चतुर्थीदस्रावेदस्रौभ्याम्दस्रौभ्यः
पञ्चमीदस्रावःदस्रौभ्याम्दस्रौभ्यः
षष्ठीदस्रावःदस्रावोःदस्रावाम्
सप्तमीदस्राविदस्रावोःदस्रौषु
सम्बोधनहे दस्रौःहे दस्रावौहे दस्रावः

अर्थ: दोनों अश्विनीकुमार, देवों के वैद्य
संस्कृत: पर्याय: स्वर्वैद्य, अश्विनीसुत, नासत्यौ, अश्विनौ, आश्विनेयौ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें