🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:19:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दहनगर्भ (पुंलिङ्ग)

दहन (विनाशकारी, क्षतिकर) + गर्भ (गर्भाशय, पेट)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादहनगर्भःदहनगर्भौदहनगर्भाः
द्वितीयादहनगर्भम्दहनगर्भौदहनगर्भान्
तृतीयादहनगर्भेणदहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भैः
चतुर्थीदहनगर्भायदहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भेभ्यः
पञ्चमीदहनगर्भात् / दहनगर्भाद्दहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भेभ्यः
षष्ठीदहनगर्भस्यदहनगर्भयोःदहनगर्भाणाम्
सप्तमीदहनगर्भेदहनगर्भयोःदहनगर्भेषु
सम्बोधनहे दहनगर्भहे दहनगर्भौहे दहनगर्भाः

अर्थ: दहन (विनाशकारी, क्षतिकर) + गर्भ (गर्भाशय, पेट)
English: filled with the fire (of wrath), Daś. vi, 21.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दहनगर्भ (नपुंसकलिङ्ग)

दहन (विनाशकारी, क्षतिकर) + गर्भ (भ्रूण, गर्भस्थ बच्चा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादहनगर्भम्दहनगर्भेदहनगर्भाणि
द्वितीयादहनगर्भम्दहनगर्भेदहनगर्भाणि
तृतीयादहनगर्भेणदहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भैः
चतुर्थीदहनगर्भायदहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भेभ्यः
पञ्चमीदहनगर्भात् / दहनगर्भाद्दहनगर्भाभ्याम्दहनगर्भेभ्यः
षष्ठीदहनगर्भस्यदहनगर्भयोःदहनगर्भाणाम्
सप्तमीदहनगर्भेदहनगर्भयोःदहनगर्भेषु
सम्बोधनहे दहनगर्भहे दहनगर्भेहे दहनगर्भाणि

अर्थ: दहन (विनाशकारी, क्षतिकर) + गर्भ (भ्रूण, गर्भस्थ बच्चा)
English: filled with the fire (of wrath), Daś. vi, 21.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें