🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:14:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दायार्ह (पुंलिङ्ग)

पैतृकसम्पति को पाने का दावेदार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादायार्हःदायार्हौदायार्हाः
द्वितीयादायार्हम्दायार्हौदायार्हान्
तृतीयादायार्हेणदायार्हाभ्याम्दायार्हैः
चतुर्थीदायार्हायदायार्हाभ्याम्दायार्हेभ्यः
पञ्चमीदायार्हात् / दायार्हाद्दायार्हाभ्याम्दायार्हेभ्यः
षष्ठीदायार्हस्यदायार्हयोःदायार्हाणाम्
सप्तमीदायार्हेदायार्हयोःदायार्हेषु
सम्बोधनहे दायार्हहे दायार्हौहे दायार्हाः

अर्थ: पैतृकसम्पति को पाने का दावेदार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दायार्ह (नपुंसकलिङ्ग)

पैतृकसम्पति को पाने का दावेदार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादायार्हम्दायार्हेदायार्हाणि
द्वितीयादायार्हम्दायार्हेदायार्हाणि
तृतीयादायार्हेणदायार्हाभ्याम्दायार्हैः
चतुर्थीदायार्हायदायार्हाभ्याम्दायार्हेभ्यः
पञ्चमीदायार्हात् / दायार्हाद्दायार्हाभ्याम्दायार्हेभ्यः
षष्ठीदायार्हस्यदायार्हयोःदायार्हाणाम्
सप्तमीदायार्हेदायार्हयोःदायार्हेषु
सम्बोधनहे दायार्हहे दायार्हेहे दायार्हाणि

अर्थ: पैतृकसम्पति को पाने का दावेदार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें