🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:28:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दासवर्ग (पुंलिङ्ग)

दास (गुलाम, सेवक) + वर्ग (श्रेणी, प्रभाग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादासवर्गःदासवर्गौदासवर्गाः
द्वितीयादासवर्गम्दासवर्गौदासवर्गान्
तृतीयादासवर्गेणदासवर्गाभ्याम्दासवर्गैः
चतुर्थीदासवर्गायदासवर्गाभ्याम्दासवर्गेभ्यः
पञ्चमीदासवर्गात् / दासवर्गाद्दासवर्गाभ्याम्दासवर्गेभ्यः
षष्ठीदासवर्गस्यदासवर्गयोःदासवर्गाणाम्
सप्तमीदासवर्गेदासवर्गयोःदासवर्गेषु
सम्बोधनहे दासवर्गहे दासवर्गौहे दासवर्गाः

अर्थ: दास (गुलाम, सेवक) + वर्ग (श्रेणी, प्रभाग)
English: the whole collection of slaves or servants, Mn.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें