🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:16:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दास्वत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादास्वान्दास्वन्तौदास्वन्तः
द्वितीयादास्वन्तम्दास्वन्तौदास्वतः
तृतीयादास्वतादास्वद्भ्याम्दास्वद्भिः
चतुर्थीदास्वतेदास्वद्भ्याम्दास्वद्भ्यः
पञ्चमीदास्वतःदास्वद्भ्याम्दास्वद्भ्यः
षष्ठीदास्वतःदास्वतोःदास्वताम्
सप्तमीदास्वतिदास्वतोःदास्वत्सु
सम्बोधनहे दास्वन्हे दास्वन्तौहे दास्वन्तः

अर्थ: —
English: (√ दास् or 1. दा?) disposed to give, liberal, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दास्वत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादास्वत् / दास्वद्दास्वतीदास्वन्ति
द्वितीयादास्वत् / दास्वद्दास्वतीदास्वन्ति
तृतीयादास्वतादास्वद्भ्याम्दास्वद्भिः
चतुर्थीदास्वतेदास्वद्भ्याम्दास्वद्भ्यः
पञ्चमीदास्वतःदास्वद्भ्याम्दास्वद्भ्यः
षष्ठीदास्वतःदास्वतोःदास्वताम्
सप्तमीदास्वतिदास्वतोःदास्वत्सु
सम्बोधनहे दास्वत् / हे दास्वद्हे दास्वतीहे दास्वन्ति

अर्थ: —
English: (√ दास् or 1. दा?) disposed to give, liberal, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬